महाबळेश्वरच्या तापोळ्याला आलेल्या पर्यटकाला कोयनेच्या शिवसागर जलाशयातली बोट म्हणजे सहलीचा आनंद. याच पाण्याच्या पलीकडे राहणाऱ्या गावकऱ्याला मात्र दवाखाना गाठायचा असो, बाजारात जायचं असो की एखादं सरकारी काम उरकायचं असो, आधी विचार करावा लागतो तो पाणी ओलांडण्याचा. स्वतःची गाडी जवळ असली तरी ती पैलतीरावर नेण्यासाठी बार्जची वाट पाहायची, नाहीतर रस्त्याने मोठा वळसा घ्यायचा. पावसाळ्यात या प्रवासाची चिंता आणखी मोठी. म्हणूनच तापोळा आणि आहिर यांच्यामध्ये उभ्या राहिलेल्या पुलाकडे पाहताना पहिली आठवण होते ती वर्षानुवर्षे घाटावर उभं राहून पैलतीराकडे डोळे लावलेल्या माणसांची. त्यांच्या रोजच्या जगण्यातला एक मोठा अडसर आता दूर होण्याच्या वाटेवर आहे.
सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर तालुक्यात, कोयना धरणाच्या जलाशयावर हा पूल उभारला आहे. मनोहर जोशी मुख्यमंत्री असताना या पुलाचा प्रस्ताव पुढे आला होता. पुढे २०२१–२२ मध्ये कुंभरोशी–कळमगाव–तापोळा–आहिर मार्गावरील पुलासाठी निविदा निघाली. एकनाथ शिंदे यांनी मुख्यमंत्री झाल्यानंतर कामाला गती दिली आणि पुढेही प्रत्यक्ष पाहणी करून त्याचा पाठपुरावा केला. सार्वजनिक बांधकाम विभागाच्या देखरेखीखाली टी अँड टी इन्फ्रा कंपनीने बांधकाम केलं. सुमारे तीन वर्षांच्या कामातून उभ्या राहिलेल्या या प्रकल्पाची किंमत वृत्तांनुसार १७५ कोटी रुपये आहे. एका मुख्यमंत्र्यांच्या काळात मांडलेली कल्पना पुढच्या नेतृत्वाने उचलून धरली आणि दुर्गम भागात प्रत्यक्ष काम करून दाखवलं, यासाठी महाराष्ट्र सरकारचं मनापासून अभिनंदन करायला हवं.
या पुलाचं आरेखन समजून घेतलं की अभियंत्यांच्या कामाची खरी कल्पना येते. पुलाची लांबी सुमारे ५४० मीटर आणि एकूण रुंदी १४ मीटर आहे. त्यापैकी वाहनांच्या ये-जा करण्यासाठी सुमारे साडेसात मीटर रुंदीचा रस्ता आहे. पुलाची रचना तीन भागांत केली आहे. तीन उंच मनोऱ्यांपासून तिरक्या उतरलेल्या मजबूत पोलादी केबल्स रस्त्याच्या पृष्ठभागाला आधार देतात. पुलावरून जाणाऱ्या वाहनांचं वजन या केबल्समार्फत मनोऱ्यांकडे आणि पुढे पायाकडे पोहोचतं. प्रकल्पावर सार्वजनिक बांधकाम विभागासोबत काम करणाऱ्या टीपीएफ इंजिनिअरिंगच्या माहितीनुसार, पायासाठी एकूण ६३ खोल आधारस्तंभ वापरले आहेत. पाण्यावरून जाताना प्रवाशाला वरच्या केबल्स सहज दिसतील. त्या साऱ्या डोलाऱ्याचा भार पेलणारा अभियांत्रिकीचा मोठा भाग मात्र त्याच्या दृष्टीआड असेल.
मधल्या मनोऱ्यावरची प्रेक्षक गॅलरी हे या पुलाचं खास आकर्षण. प्रकल्पाच्या माहितीनुसार ४३ मीटर उंचीवरील या गॅलरीला काचेची फरशी असून वर जाण्यासाठी कॅप्सूल लिफ्ट आणि जिन्यांची सोय आराखड्यात आहे. एका बाजूला सह्याद्रीच्या रांगा, खाली डोंगरांच्या वळणावळणांत शिरलेलं शिवसागराचं पाणी आणि त्यावरून जाणारा रस्ता, हे एकाच ठिकाणाहून पाहता येईल. महाबळेश्वरला आलेलं कुटुंब तापोळ्यात आणखी अर्धा दिवस थांबलं, तरी त्याचा फायदा स्थानिक होडीवाल्याला, घरगुती जेवण देणाऱ्या कुटुंबाला किंवा मुक्कामाची सोय करणाऱ्या गावकऱ्याला होऊ शकतो. पर्यटनातून गावात पैसा येण्याची ही संधी आहे.
मात्र गावकऱ्यांच्या दृष्टीने या पुलाची सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे प्रवासाला येणारी निश्चिती. कांदाटी, सोळशी आणि कोयना खोऱ्यांतील मिळून सुमारे १०५ गावांचं दळणवळण सुधारण्याची अपेक्षा आहे. खेड तालुक्यातील रघुवीर घाटमार्गे कोकणातून महाबळेश्वरकडे येताना काही प्रवासांत सुमारे ५० किलोमीटरचा वळसा वाचू शकतो. शेतमाल घेऊन निघालेल्या वाहनासाठी याचा अर्थ इंधनाची बचत. रुग्णाला घेऊन निघालेल्या कुटुंबासाठी त्याचं मोल वेळेत उपचार मिळण्यात आहे. पुलाच्या जोडीने रघुवीर घाटरस्त्याची दुरुस्ती व्हावी, ही स्थानिकांची मागणीही म्हणूनच महत्त्वाची आहे. गावापासून बाजारपेठेपर्यंतचा संपूर्ण प्रवास सुकर झाला की या गुंतवणुकीचा पुरेपूर लाभ मिळेल.
मे २०२६ मध्ये पुलावर वाहनांची चाचणी झाली. गणेशोत्सवात १३ ते २० सप्टेंबरदरम्यान तात्पुरती वाहतूक खुली करण्याची व्यवस्था करण्यात आली. नोव्हेंबरच्या उपलब्ध माहितीनुसार प्रकल्प अंतिम टप्प्यात आहे. डिसेंबरपर्यंत लोकार्पणाची शक्यता वर्तवली गेली आहे. अधिकृत तारखेची अद्याप प्रतीक्षा आहे. तो सोहळा होईल तेव्हा शासनाबरोबरच पाण्यात पाया घालणारे कामगार, केबल्सची जुळणी करणारे तंत्रज्ञ आणि रचनेची तपासणी करणारे अभियंते यांचंही कौतुक व्हायला हवं. आणि उद्घाटनानंतर एखाद्या पावसाळी सकाळी आहिरकडचा एखादा बाप आपल्या आजारी लेकराला गाडीत घेऊन बार्जची वाट न पाहता थेट दवाखान्याकडे निघेल, तेव्हा या पुलावर खर्च झालेल्या पैशाचं मोल कोयना खोऱ्याला सर्वांत नेमकं कळेल.


प्रतिक्रिया व्यक्त करा